Sorulara cevaplar (2)

Siyasî ve içtimaî hayatımıza dair birikmiş suâlleri cevaplamaya devam ediyoruz.

* * *

Suâl: Nedir şu "Ahrar ve Demokrat" çizgisi ki, yazılarınızda sıklıkla bu misyonu nazara veriyor ve bunu doğru siyasetin adresi olarak gösteriyorsunuz?

 Cevap: Siyaseten birbirin devamı, özdeşi ve mütemmimi mânâsındaki "Ahrar ve Demokrat" tabirini kullanan ve buna sahip çıkan zât, öncelikle Bediüzzaman Said Nursî'dir.

Bu gerçeğe, onun birkaç eserinde rastlamaktayız. Kaynak isimleri aşağıda…

Risâlelerde iki türlü Ahrardan söz ediliyor. Biri genel anlamda ki, Osmanlı Devletinin inkıraza ve imparatorluk sisteminin dünya çapında iflasa gittiğini hisseden Osmanlı hürriyetperverlerinin 1865'ten sonraki meşrûtî sistem arayışlarıyla alâkalıdır. (Bu kısımla ilgili bazı kaynaklar şöyledir: Divan–ı Harb–i Örfi, s. 89; Münazarat, s. 58; Münazarat, s. 125. Yeni Asya, 1994.)

Diğeri ise, II. Meşrûtiyetin ilânından sonra ayrı bir parti olarak siyaset meydanına çıkan Ahrar–ı Osmaniye Fırkasıyla ilgilidir.

Bu fırka, 1908 ve 1912 yılı genel seçimlerine katılmakla beraber, ciddî bir varlık gösteremedi. Komitacı İttihatçılar, anamuhalefet konumundaki bu partiye 31 Mart Vak'asından sonra adeta kan kusturdular. İleri gelenlerinin çoğunu idam ettirdiler. Bakiyesini de 1912'den sonra çeşitli cezalara çarptırarak dağıttılar.

Birinci Dünya Savaşının başlamasıyla birlikte siyaset sahnesinden çekilen ve adeta silinme noksatısa gelen bu hareket, tek parti zihniyetinin hükmettiği dönemde de ortaya çıkma fırsatını bulamaz. Zaten, ortada eski "Ahrarlar"dan bir tek siyasetçinin kaldığı da herhalde söylenemez, gösterilemez.

Said Nursî, ortada şahıs kalmamakla beraber, eski Ahrar hareketinin devamı olarak Demokratların siyaset meydanına çıktığını ifade eder.

Yani, çizgi ve misyon itibariyle, Demokratların 35 sene evvelki Ahrarların devamı olduğunu söyler.

Bu noktada, 35 sene arayla siyaset meydanında zuhur etmiş olan bu iki hareket arasındaki irtibatı, bağlantıyı sağlayan yegâne şahsiyetin Bediüzzaman Hazretleri olduğunu görmekteyiz. İkinci bir isme ratlayabilmiş değiliz.

Said Nursî, İttihad–ı Muhammedî Cemiyeti içinde yer almakla beraber, Ahrar Fırkasıyla müttefik ve onlara "nokta–i istinad" olduklarını açıkça ifade ediyor.

Aynı açıklıktaki bir ifadeyi de 1950'li yıllarda Demokrat Parti için sarf ediyor ve hülâsaten şunu söylüyor: "Otuz beş senedir siyasetten kat'ı alaka eden, eskide 'İttihad–ı Muhammedi', şimdi 'Nurcular' nâmını alan ve İttihad–ı İslâm içinde bulunan kardeşlerimiz Demokratlara nokta–i istinad olmalı."

Bahsettiği "Ahrarlar" hareketinin, istibdad–ı mutlakı kaldıracağına işaret eden Ütad Bediüzzaman, zaman içinde bu misyonun—inşaallah—tam bir hürriyet–i şer'iyeye vesile olacağı müjdesini de veriyor.

1946'dan itibaren Demokrata dönüşen ve "Ahrar–Demokrat" hüviyetini alan bu misyon hareketine dair Risâle eksenli bazı kaynakları da şu şekilde sıralamak mümkün:

(Beyanat ve Tenvirler, s. 201; Emirdağ Lahikası, s. 264; Emirdağ Lahikası, s. 267; Emirdağ Lahikası, s. 271; Emirdağ Lahikası, s. 426. Yeni Asya, 1994)

Benzer konuda makaleler:

İlk yorumu siz yazın

Makale hakkında düşüncelerinizi paylaşın:

E-Posta adresiniz kesinlikle gizli kalacaktır.


*